Jak dobrać akumulator do pontonu pod konkretny silnik elektryczny i czas pływania?
Dzień na wodzie liczy się od pierwszego pociągnięcia wiosła do ostatniej kropki na mapie. Gdy silnik traci moc przed powrotem, plan pęka. Dlatego dobór akumulatora do pontonu nie jest dodatkiem, ale podstawą spokojnego pływania.
W tym przewodniku przejdziesz od teorii do pewnego wyboru. Dowiesz się, jak policzyć zapotrzebowanie energii, dobrać technologię baterii, zabezpieczenia i ładowarkę. Dostaniesz też proste wzory i praktyczne progi bezpieczeństwa.
Jak określić zapotrzebowanie energetyczne silnika i czasu pływania?
Najpierw poznaj średni pobór prądu silnika, potem pomnóż go przez planowany czas pływania i dodaj zapas energii.
Klucz to realizm. Weź z karty silnika prąd maksymalny oraz informację o poborze na średnich biegach. W praktyce większość rejsu odbywa się na połowie mocy, gdzie prąd bywa dużo niższy niż na pełnym ciągu. Zaplanuj godzinowy profil użycia. Określ, ile czasu pływasz wolno, a ile szybciej. Zsumuj energię. Dodaj rezerwę na wiatr, prąd wody, fale i manewry. Pamiętaj, że z akumulatora ołowiowego nie korzystasz z całej pojemności, bo zalecana jest płytsza głębokość rozładowania. W akumulatorach LiFePO4 dostępna energia jest większa przy tej samej pojemności znamionowej.
Energia w watogodzinach: Wh ≈ napięcie [V] × użyteczna pojemność [Ah].
Użyteczna pojemność zależy od technologii i przyjętej głębokości rozładowania.
Jak przeprowadzić dobór akumulatora do pontonu krok po kroku?
Ustal napięcie systemu silnika, określ średni prąd, policz potrzebną pojemność z zapasem, a potem dobierz technologię i osprzęt.
Dobór akumulatora do pontonu przebiega prosto, gdy trzymasz się kolejnych kroków.
Sprawdź wymagane napięcie silnika. Najczęściej 12 V. W większych zestawach 24 V lub 36 V.
Zbierz dane o poborze prądu. Weź prąd przy kilku biegach. Oszacuj średnią z realnego profilu pływania.
Zdefiniuj minimalny i maksymalny czas na wodzie. Oddziel pływanie ciągłe od postojów i dryfu.
Policz minimalną użyteczną pojemność: Ah\_użyteczne ≈ prąd średni [A] × czas [h].
Przelicz na pojemność znamionową z uwzględnieniem technologii
AGM lub GEL. Załóż użycie około 50 procent pojemności.
LiFePO4. Załóż użycie około 80 do 90 procent pojemności.
Dodaj rezerwę energii na warunki. Najczęściej 20 do 30 procent.
Zweryfikuj masę i wymiary akumulatora wobec nośności i miejsca w pontonie.
Dobierz zabezpieczenia, przekrój przewodów i złącza zgodnie z maksymalnym prądem silnika.
Wybierz ładowarkę dopasowaną do technologii i napięcia.
Zaplanuj transport i ochronę przed wilgocią. Przyda się skrzynia akumulatorowa z gniazdami i bezpiecznikiem.
Jak przeliczyć pojemność Ah na przewidywany czas pracy silnika?
Czas pracy to w przybliżeniu użyteczna pojemność akumulatora podzielona przez średni prąd silnika.
Użyj prostego wzoru: czas [h] ≈ Ah_użyteczne ÷ A_średni. Dla AGM i GEL przyjmij zwykle 50 procent pojemności znamionowej jako użyteczną. Dla LiFePO4 przyjmij 80 do 90 procent. Przykład dla AGM 100 Ah. Użyteczne 50 Ah. Średni prąd 20 A. Czas około 2,5 godziny. Przykład dla LiFePO4 60 Ah. Użyteczne 48 do 54 Ah. Średni prąd 20 A. Czas około 2,4 do 2,7 godziny. Pamiętaj, że na maksymalnym biegu prąd potrafi rosnąć kilkukrotnie, więc czas pracy spada.
Która technologia (AGM, GEL, LiFePO4) najlepiej pasuje do pontonu?
Do pontonów najczęściej wybiera się AGM lub LiFePO4, a wybór zależy od priorytetu masy, zasięgu i trwałości cyklowej.
AGM
Konstrukcja szczelna i odporna na wstrząsy.
Dobrze znosi wyższe prądy rozładowania.
Wyższa masa i mniejsza użyteczna część pojemności. Zwykle bezpieczne jest rozładowanie do około 50 procent.
GEL
Szczelny i stabilny, ale mniej lubi duże prądy chwilowe.
Spokojna praca, często niższy dopuszczalny prąd ładowania.
Podobnie jak AGM, warto ograniczać głębokość rozładowania.
LiFePO4
Niska masa i wysoka użyteczna pojemność przy tej samej wartości Ah.
Duża liczba cykli i płaskie napięcie pod obciążeniem.
Wymaga wbudowanego BMS i dedykowanej ładowarki. Unikaj ładowania poniżej 0°C.
Niezależnie od technologii nie stosuj akumulatorów samochodowych rozruchowych. Nie są projektowane do wielokrotnych głębokich rozładowań, mogą szybciej tracić pojemność i stwarzają ryzyko wycieków.
Czy warto przewymiarować akumulator i jak to bezpiecznie zrobić?
Warto dodać zapas pojemności, bo poprawia to zasięg i żywotność, o ile mieścisz się w zaleceniach producenta pontonu.
Zapas 20 do 30 procent zwykle pokrywa zmienne warunki i spadki wydajności w chłodzie. Dłuższe rejsy lub wędrówki pod prąd wymagają nawet 50 procent rezerwy. Przewymiarowując, sprawdź masę, balans pontonu i miejsce montażu. Nie zwiększaj napięcia systemu. Jeśli silnik jest na 12 V, trzymaj 12 V. Możesz łączyć akumulatory równolegle w tej samej technologii i pojemności, ale zadbaj o identyczny stan naładowania i równą długość przewodów. W LiFePO4 polegaj na BMS o odpowiedniej wydajności prądowej.
Jak dobrać zabezpieczenia, bezpiecznik i przekroje przewodów?
Dobierz bezpiecznik pod maksymalny prąd silnika i przekrój przewodu pod prąd oraz długość instalacji, by ograniczyć spadek napięcia.
Bezpiecznik
Typ topikowy ANL albo MIDI/MRBF.
Wartość najczęściej około 120 procent maksymalnego prądu ciągłego silnika.
Montaż jak najbliżej plusa akumulatora.
Przewody
Miedź o dużym przekroju, najlepiej cynowana.
Dąż do spadku napięcia poniżej 3 procent. Im dłuższa trasa, tym większy przekrój.
Orientacyjne przekroje dla 12 V przy krótkich odcinkach
Do 30 A zwykle około 6 mm².
Do 50 A zwykle około 10 mm².
Do 80 A zwykle około 16 mm².
Do 100 A zwykle około 25 mm².
Złącza i osłona
Końcówki oczkowe dopasowane do słupków M6 lub M8.
Skrzynia akumulatorowa, przepusty i uszczelnione gniazda poprawiają bezpieczeństwo w wilgoci.
Jak optymalizować ładowanie, przechowywanie i konserwację akumulatora?
Ładuj zgodnie z technologią, chroń przed głębokim rozładowaniem i dbaj o czyste, suche połączenia.
Ładowanie
AGM i GEL. Stosuj ładowarki inteligentne z odpowiednim profilem. Doładowuj do pełna po rejsie.
LiFePO4. Używaj ładowarki CC-CV zgodnej z baterią i BMS. Nie ładuj poniżej 0°C.
Przechowywanie
AGM i GEL. Przechowuj pełne. Kontroluj napięcie spoczynkowe. Doładowuj okresowo.
LiFePO4. Na dłużej odłóż w stanie około 40 do 60 procent. Sprawdź stan co kilka tygodni.
Konserwacja
Kontroluj dokręcenie i czystość klem.
Chroń przed zalaniem. Wentyluj przestrzeń dla akumulatorów ołowiowych.
Monitoruj napięcie pod obciążeniem. Prosty woltomierz lub monitor baterii ułatwia decyzję o powrocie.
Co sprawdzić przed zakupem, by nie popełnić błędu przy wyborze?
Zweryfikuj wymagania silnika, realny czas pływania, technologię baterii i kompatybilność osprzętu.
Napięcie i maksymalny prąd silnika oraz zalecenia producenta.
Profil pływania i minimalny czas na wodzie przy niesprzyjających warunkach.
Technologia baterii a masa, miejsce montażu i dostępna użyteczna pojemność.
Odporność na wstrząsy i wilgoć oraz sposób mocowania w pontonie.
Deklarowana żywotność cyklowa i temperatura pracy.
Możliwość rozbudowy zestawu oraz łączenia równoległego w przyszłości.
Jasna informacja o BMS w przypadku LiFePO4 i dostęp do instrukcji.
Dobrze dobrany akumulator daje wolność na wodzie i spokój głowy na brzegu. Licz na realne scenariusze, zostaw zapas energii i dbaj o instalację. To prosty sposób, by rejs kończył się wtedy, kiedy Ty chcesz, a nie kiedy chce bateria.
Skonsultuj zapotrzebowanie i dobierz kompletny zestaw z akumulatorem, ładowarką i zabezpieczeniami, aby pływać dłużej i bezpieczniej.
