Licówki czy korony przy startych zębach — która jest trwalsza?

Licówki czy korony – która opcja jest trwalsza przy startych zębach?

Najczęściej trwalsze są korony, zwłaszcza przy dużym starciu i silnych obciążeniach. Licówki sprawdzają się, gdy starcie jest umiarkowane, a szkliwo zachowane.

Korona obejmuje cały ząb. Daje ochronę ścian i lepiej przenosi siły żucia. Dzięki temu bywa bardziej odporna na dalsze ścieranie i pęknięcia. Licówka to cienka nakładka na przednią powierzchnię. Wymaga dobrego szkliwa do klejenia i stabilnej okluzji. Przy niewielkim starciu może dać bardzo dobry, naturalny efekt. O trwałości decydują też materiał, kontrola bruksizmu, projekt zwarcia i higiena.

Kiedy starty ząb wystarczy do założenia licówki?

Licówka jest sensowna, gdy ząb ma zachowane szkliwo i niewielką utratę tkanek.

• Starcie jest płytkie lub umiarkowane i dotyczy głównie szkliwa.
• Ząb nie ma dużych wypełnień ani rozległych pęknięć.
• Nie ma znacznej utraty wysokości zgryzu.
• Dziąsła są zdrowe, a higiena dobra.
• Bruksizm jest opanowany, na przykład dzięki szynie ochronnej.
• Cele są głównie estetyczne i wymagają zmiany kształtu, koloru lub drobnej korekty długości.

Jakie wskazania przemawiają za zastosowaniem korony?

Korona jest właściwa, gdy ząb potrzebuje pełnej osłony i wzmocnienia.

• Duża utrata tkanek, odsłonięta zębina lub cienkie ściany.
• Ząb po leczeniu kanałowym wymagający ochrony przed pęknięciem.
• Rozległe wypełnienia, które nie zapewniają stabilności.
• Pęknięcia i rysy osłabiające strukturę.
• Znaczna utrata wysokości zgryzu i konieczność odbudowy funkcji.
• Zęby boczne narażone na duże siły żucia.
• Potrzeba trwałej korekty kształtu i osi ustawienia zęba.

Jakie materiały zapewniają największą odporność na ścieranie?

Wybór materiału wpływa na trwałość i zużycie zębów przeciwstawnych.

• Tlenek cyrkonu w wersji monolitycznej. Bardzo wytrzymały i odporny na pęknięcia. Po wypolerowaniu jest przyjazny dla zębów przeciwstawnych.
• Dwukrzemian litu. Dobra estetyka i wysoka wytrzymałość. Często wybierany do licówek i koron przednich.
• Metal-ceramika. Stabilna i przewidywalna. Może mieć ograniczenia estetyczne w okolicy brzegu dziąsła.
• Ceramika skaleniowa. Świetna estetyka. Stosowana głównie w licówkach przy stabilnym zwarciu.
• Materiały hybrydowe i kompozytowe. Bardziej elastyczne i łatwe do naprawy, lecz mniej odporne na długotrwałe ścieranie.

Kluczowe jest gładkie, wypolerowane wykończenie i dobrze zaprojektowana okluzja. To ogranicza ścieranie zębów przeciwstawnych.

Jak bruksizm wpływa na trwałość odbudowy protetycznej?

Bruksizm znacząco zwiększa ryzyko pęknięć, odcementowania i ścierania.

• Nocne zaciskanie i tarcie mnożą siły działające na licówki i korony.
• Licówki klejone głównie do zębiny są wtedy mniej przewidywalne.
• Korony monolityczne, zwłaszcza w odcinku bocznym, lepiej znoszą obciążenia.
• Obowiązkowa bywa szyna ochronna na noc i korekta kontaktów zgryzowych.
• Dobrze zaplanowane prowadzenia sieczne i kłowe zmniejszają przeciążenia.

Bez opanowania parafunkcji nawet najlepszy materiał będzie narażony na szybsze zużycie.

Ile tkanek zęba trzeba usunąć przed odbudową protetyczną?

Zakres preparacji zależy od metody i materiału. Zasada brzmi: oszczędzić jak najwięcej zdrowych tkanek.

• Licówki. Zwykle zeszlifowanie 0,2–0,7 mm szkliwa na powierzchni wargowej. Czasem możliwe podejście addytywne z minimalnym przygotowaniem.
• Korony. Redukcja około 1,0–2,0 mm na powierzchniach żujących i 0,8–1,5 mm na ścianach, aby zapewnić miejsce na materiał i wytrzymałość.
• Alternatywy pośrednie. Nakłady onlay lub overlay mogą odbudować zgryz przy mniejszej utracie tkanek niż pełna korona.

Im więcej klejenia do szkliwa, tym zwykle lepsza trwałość połączenia.

Jakie badania i diagnostyka pomagają podjąć decyzję?

Dokładna diagnostyka zmniejsza ryzyko błędnego wyboru i powikłań.

• Wywiad z oceną nawyków, objawów bruksizmu i dolegliwości bólowych.
• Badanie kliniczne z oceną startych powierzchni, pęknięć i wypełnień.
• Testy żywotności miazgi i ocena przyzębia.
• Zdjęcia RTG punktowe lub skrzydłowo-zgryzowe. Pantomogram w szerszej ocenie. Tomografia w wybranych przypadkach pęknięć lub planowania złożonego.
• Rejestracja i analiza zwarcia. Ocena prowadzeń i kontaktów w ruchach żuchwy.
• Dokumentacja fotograficzna, skan wewnątrzustny oraz woskowy lub cyfrowy wax-up i mock-up. Pozwalają sprawdzić estetykę i funkcję przed wykonaniem pracy ostatecznej.
• Ocena ryzyka próchnicy i erozji chemicznej. Wdrożenie profilaktyki.

Jak praktycznie wybrać między licówką a koroną dla startych zębów?

Rozstrzygnięcie opiera się na ilości zachowanych tkanek, sile zgryzu i celach leczenia.

• Jeśli szkliwo jest zachowane, starcie umiarkowane, a potrzebna jest głównie korekta estetyczna, rozważ licówki z planem ochrony zwarcia.
• Jeśli ząb jest osłabiony, ma duże wypełnienia, jest po leczeniu kanałowym lub siły zwarcia są duże, wybierz koronę.
• W zębach bocznych i u osób z bruksizmem częściej sprawdzają się korony monolityczne. W przednim odcinku licówki z ceramiki o wysokiej estetyce są opcją, gdy warunki na to pozwalają.
• Rozważ rozwiązania pośrednie, takie jak onlay lub overlay, aby oszczędzić tkanki.
• Zrób próbne odbudowy tymczasowe i zweryfikuj komfort, wymowę i żucie.
• Zaplanuj szynę ochronną i regularne kontrole. Ustal zasady higieny i wymianę zużytych elementów, gdy zajdzie potrzeba.

Dobrze zaplanowana odbudowa ma wspierać codzienne jedzenie, mowę i uśmiech przez długi czas. Najpierw usuń przyczyny starcia, takie jak bruksizm czy erozja. Potem dobierz materiał i zakres preparacji, które zrównoważą estetykę, trwałość i zachowanie tkanek.

Umów konsultację, aby ocenić stopień starcia zębów i wspólnie wybrać licówki lub korony w oparciu o badania i plan leczenia.